معماری اسلامی که بیشتر با مساجد و آرمگاهها شناخته میشود، تاثیر گرفته از سبکهای معماری در آن منطقه میباشد، البته معماری اسلامی فراتر از مساجد یا مکانهای مذهبی و مقدس میباشد و در معماری مدارس، کاروانسرا، کاخ و قلعه میتوان دید، اما شروع محبوبیت این سبک از معماری با طراحی و ساخت این بناها شروع شد.
تاریخچه سبک معماری اسلامی
سبک معماری اسلامی از قرن هفتم شروع به شکوفایی و گسترش کرد.بطوریکه منطقه خاورمیانه و کشورهای اسلامی اطراف تحت تاثیر این سبک قرار گرفتند.
از نمونههای اولیه معماری اسلامی میتوان به گنبد صخرهای مسجد الاقصی در اورشلیم و مسجد بزرگ دمشق نام برد که به ترتیب سال ساخت آنها به ۶۹۱ و ۷۰۵ میلادی باز میگردد.
گسترش معماری اسلامی
معماری اسلامی پس از ترکیب شدن با سبک معماری ایرانی منجر به پیدایش سبک معماری ایرانی اسلامی شد. از همین طریق این سبک از معماری به کشورهایی مثل مغولستان، هند و عثمانی راه پیدا کرد که امروزه شاهد بناهایی مثل تاج محل، کاخهای مغولستان یا مسجد ایاصوفیه ترکیه اشاره کرد.
ویژگی و شاخصهای اصلی معماری اسلامی
شاخصههای اصلی سبک معماری اسلامی برگرفته از معماری کلیساهای اروپایی میباشد مثل ستونها، قوسها، و خم ها، که در کنار ویژگیهای معماری اسلامی مانند ستون، قوس، نعل اسبی، موزاییک و کف پوشهای سنگی، صحن و حیاط و ستونهای متعدد بزرگ اشاره کرد.
گنبد در معماری اسلامی
گنبد یکی از شاخصههای اصلی این سبک است، گنبد صخره در اورشلیم اولین بنای بجا مانده از این سبک است، گنبدی ۸ ضلعی که در ابتدا با متریال چوب ساخته شد بود و الهام گرفته از معماری بیزانس است که بعدها در قرن ۱۶ میلادی با طلا مرمت شد.
مناره یا گلدسته
سازهای برج مانند که با پلههای مدور و پنجرههای کوچک است که در گذشته به موذن امکان دسترسی به بالاترین بخش مناره را میداد تا برای برگزاری نماز مردم را فراخوانَد.
طاق یا آرک
طاق نماها ۴ دسته اصلی در سبک معماری اسلامی دارند، نوک تیز، اوجی، نعل اسبی و طاق چند وجهی یا چند ورقی که تزئینات ظریف و دقیقی در آنها بکار گرفته شده است.
جزئیات و ظرافت در طراحی
توجه به جزئیات در پیاده سازی تزئینات، رنگ، کاشیکاری و دست نوشتهها در کنار متقارن بودن آنها با یکدیگر، زیبائی و و خاص بودن بنا را نشان میدهد.
معروف ترین آثار بجا مانده از سبک معماری اسلامی
مسجد شیخ لطف اله اصفهان
مسجد شیخ لطف اله به واسطه معماری اعجاب انگیز خودش یکی از مساجد معروف ایران و بناهای معروف معماری اسلامی است.
سال ساخت آن به ۱۶۰۲ تا ۱۶۱۹ میلادی برمیگردد در زمان حکومت صفویان در ایران که دستور ساخت آن توسط شاه عباس اول صادر شد.
این مسجد در مقابل عالی قاپو در ضلع شرقی میدان نقش جهان واقع شده است و اسم آن برای گرامی داشت از عالم دینی، شیخ لطف اله میسی گرفته شده است.
تفاوت اصلی این مسجد با سایر مساجد ایرانی، عدم وجود مناره و حیاط چهار ایوانی است.ارتفاع گنبد آن نسبت به سایر مساجد مشهور و بزرگ ایرانی کمتر است و برروی ۸ طاق جناقی قرار دارد.
یکی دیگر از خصوصیات شاهکار این معماری میتوان به انعکاس صدا در گنبد اشاره کرد، با ایستادن در مرکز گنبد و ایجاد صدا انعکاس آنرا برای هفت بار میتوان شنید.
تاج محل در آگرا هندوستان
تاج محل یکی از بناهای هفت گانه محسوب میشود در کشور هندوستان ساخته شده است.
تاج محل به دستور پنجمین پادشاه گورکانی هند ساخته شد. این بنا برای یابود همسر ایرانی پادشاه، ارجمند بانو که در یک سفر به هنگام زایمان چهاردهمین فرزند خود از دنیا رفت، دستور ساختش صادر شد.
معماران اصلی تاج محل احمد و حمید لاهوری، دو معمار برجسته ایرانی بودند که با بکارگیری ۲۰ هزار نیروی کار و ترکیب سبک معماری ایرانی و گورکانی این بنای اعجاب انگیز را ساختند.
کاخ الحمرا در گرانادا اسپانیا
الحمرا مجموعه ای از کاخ و قلعه در شهر گرانادا میباشد که ساخت آن از سال ۱۲۳۸ تا ۱۴۹۲ به دستور محمد اول حاکم نصریان، حاکم مسلمان اندلس به طول انجامید.
بخشهای زیادی از این کاخ در گذر زمان از بین رفته است اما سه بخش آن باقی مانده، مقر شاهزاده در قسمت شرقی، قلعه الکزابا یا القاسبا در قسمت غربی و تعدادی از اتاقها که مشرف به باغ گنرالایف است.
قبه الصخره یا گنبد صخره در اورشلیم
یک سازه هشت ضلعی که نمای داخلی آن به سبک معماری اسلامی طراحی شده است، و برروی این سازه یک گنبد چوبی قرار گرفته است که بعدا روی آن را گنبد با با طلا پوشانده اند.
مسجد صخره در کنار اهمیت تاریخی بودنش در معماری اسلامی، بر ای مسلمانان و یهودیان مکانی مقدسی است و گفته میشود که مکانی است که حضرت ابراهیم قربانی خودش را اهدا کرد و مکانی است که حضرت ابراهیم به معراج رفته است.
